روى گونسالس دو كلاويخو ( مترجم : مسعود رجب نيا )

12

سفرنامه كلاويخو ( فارسى )

روسى نميدانم نتوانستم از آن ترجمه بهرمند شوم . اما مقدمهء مترجم را كه به زبان روسى است ، دوستم آقاى « دكتر مينس » « 1 » براى من به زبان انگليسى بيان كرد . ازين مقدمه چنين برميآيد كه ناشر روسى از وجود نسخهء خطى قرن پانزدهم و همچنين نسخه‌اى خطى كه از يك نسخهء موجود در اوايل قرن شانزدهم رونوشت شده و از روى آن چاپ معتبر 1582 به عمل آمده است ، آگاهى نداشته . اين هر دو نسخه در كتابخانهء ملى شهر مادريد موجودست . ازين دو نسخه ، اولى از لحاظ صحت تلفظ نامهاى اشخاص و امكنه بهتر است . چون به شيوهء تقرير كلاويخو دقت كنيم ، ملاحظه مىشود كه در متون چاپ شده ( مانند نسخهء خطى مادريد كه در بالا به آن اشاره شد ) تاريخ وقايع را با حروف و بطور كامل نوشته است . فى المثل ميگويد « دوشنبهء پانزدهم ماه مه » « 2 » ، اما روز هفته با تاريخ آن در ماه در بعضى موارد با تقويم مطابقت نميكند . مثلا در مورد مثال فوق دوشنبه مصادف با بيستم ماه مه بوده است . چنين به نظر ميرسد كه اين اشتباهات مكرر ناشى از آن باشد كه در نسخهء اصلى و پيش‌نويسى كه كلاويخو به نساخ خويش داده است ( تا از آن رونوشت بردارند ) تاريخ روز را بخاطر رعايت اختصار به رقم رومى نگاشته بوده . درين مورد ممكن است تصور كرد كه كلاويخو « XX » نوشته بوده و به نظر نسخه‌بردار مزبور آن رقم « XV » رسيده و لذا بحروف « پانزدهم » يا « quince » نوشته است و يا آنكه فى الواقع خود كلاويخو نيز شايد درين راه دور و دراز به اشتباه دوچار شده و تاريخ روز را عوضى نوشته است . در هر صورت در مورد نام روزهاى هفته بدشوارى ميتوان پذيرفت كه اشتباهى رخ دهد . براى آنكه روزهاى هفته در تقويم مسلمين و مسيحيان يكيست و با هم منطبق است . پس نام روز را بر حسب هفته همچنان در ترجمه نقل كرده ولى تاريخ صحيح را در ميان دو كمان افزوده‌ايم . هر گاه عبارتى را در ميان دو كمان ديديد بدانيد كه اين توضيح را بجاى آنكه در پاورقى بگذاريم در متن قرار داده‌ايم .

--> ( 1 ) - Dr . Ellis H . Minns ( 2 ) - Lunes el quince del mes de mayo